α) Συνέχεια στη διάσκεψη της Λισσαβώνας (14 Απριλίου 2000)

Το εμπόριο παραμένει πολύ δυναμική δραστηριότητα. Ωστόσο, η αλλαγή, τόσο από τεχνολογικής όσο και από διαρθρωτικής πλευράς, είναι αναπόφευκτη και πρέπει να είναι θετική και προς όφελος του τομέα, χωρίς να θίγεται η δυνατότητά του να παρέχει θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας. Η προσέγγιση που θα υιοθετήσουν οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να αποσκοπεί σε αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, θέσεις εργασίας υψηλών προσόντων και περιβάλλον εργασίας στο οποίο οι εργαζόμενοι να αισθάνονται άνετα. Η προσέγγιση αυτή, μόνη εναλλακτική λύση σε μια προσέγγιση που δεν λαμβάνει υπόψη τις κοινωνικές πτυχές του τομέα του εμπορίου, πρέπει επίσης να προλαμβάνει τις εξελίξεις και να αποσκοπεί στη διαμόρφωση ακριβούς εικόνας για τον αντίκτυπο που θα έχουν οι αναπόφευκτες αλλαγές επί των εργαζομένων.

Η διάσκεψη της Λισσαβώνας αποτέλεσε οπωσδήποτε μια πρώτη εποικοδομητική συμβολή σε αυτήν την κατεύθυνση. Ωστόσο, ορισμένοι ομιλητές που εκπροσωπούσαν τόσο τα συνδικάτα όσο και τις εταιρείες, προειδοποίησαν για απολύσεις πλεονάζοντος προσωπικού και σημαντικές απώλειες θέσεων εργασίας λόγω της εισαγωγής νέων τεχνολογιών όπως η αυτοανίχνευση (self-scanning). Κατά τις ομιλίες τους υπογράμμισαν την ανάγκη κοινής προσέγγισης από την EuroCommerce και την UNI-Europa Commerce.

Η UNI-Europa εκτιμά ότι η επιτροπή τομεακού διαλόγου πρέπει να αντιμετωπίσει τις τρέχουσες και μελλοντικές προκλήσεις, όπως ορίσθηκαν και συζητήθηκαν κατά τη διάσκεψη της Λισσαβώνας, μέσω μιας σειράς ενεργειών:

• Οι διαρθρωτικές και τεχνολογικές αλλαγές πρέπει να συνοδεύονται από ένα κοινωνικό «πακέτο». Κατά συνέπειαν, οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να ορίσουν από κοινού ένα σύνολο ορθών πρακτικών, κατευθυντήριων γραμμών ή συστάσεων ως προς τα αναγκαία κοινωνικά μέτρα προκειμένου οι αλλαγές να μην οδηγήσουν σε κοινωνικό ντάμπινγκ·
• Το εξαίρετο κοινό κείμενο του 1998 με αντικείμενο την επαγγελματική κατάρτιση (Υπόμνημα για την κατάρτιση στον τομέα του λιανικού εμπορίου) πρέπει να προσαρμοσθεί στο νέο πλαίσιο· το ζήτημα της επαγγελματικής κατάρτισης πρέπει επίσης να τεθεί εκ νέου στο πλαίσιο της επιτροπής τομεακού διαλόγου, προκειμένου να αντιμετωπισθούν με εντατικότερο και πλέον συγκεκριμένο τρόπο οι ανάγκες επαγγελματικής κατάρτισης στο χώρο του ευρωπαϊκού εμπορίου·
• Λαμβάνοντας υπόψη την πρόσφατη κοινή πρωτοβουλία των EuroCommerce/Eurochambres «Global Quality Service Scheme», η οποία έχει σκοπό να προστατεύσει την ασφάλεια των συναλλαγών μεταξύ των εμπόρων και των πελατών τους στο χώρο του ηλεκτρονικού εμπορίου τόσο εντός όσο και μεταξύ των χωρών της Ευρώπης, η UNI-Europa καλεί την EuroCommerce να εξετάσει κατά πόσο θα ήταν χρήσιμο να συμπεριληφθούν σε αυτήν την πρωτοβουλία κοινωνικά και περιβαλλοντολογικά κριτήρια·
• Πάντοτε σε σχέση με το ηλεκτρονικό εμπόριο, οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να εξετάσουν την προσαρμογή της αρχής της κοινωνικής ευθύνης στο ευρύτερο πλαίσιο του ηλεκτρονικού εμπορίου (e-commerce)·
• Όσον αφορά τη συνέχεια στα ζητήματα που αφορούν την καταπολέμηση της παιδικής εργασίας και την προώθηση άλλων συνθηκών εργασίας, η UNI-Europa καλεί την EuroCommerce να δώσει συνέχεια στην κοινή δήλωση του 1996 για την καταπολέμηση της παιδικής εργασίας και στην κοινή συμφωνία του 1999 για τα θεμελιώδη δικαιώματα και αρχές της εργασίας από κοινού και σε κοινή βάση με την UNI-Europa και εντός του πλαισίου της επιτροπής τομεακού διαλόγου·
• Παρότι ευρίσκονται σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της UNI-Europa και της EuroCommerce σχετικά με τους ηλικιωμένους εργαζομένους, οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να διευρύνουν τις διαπραγματεύσεις τους, ώστε να συμπεριλάβουν επίσης θέματα όπως τα συνταξιοδοτικά συστήματα, οι όροι συνταξιοδότησης κ.τ.λ., καταλήγοντας σε σειρά συστάσεων·
• Η προστασία άλλων ευπαθών ομάδων, όπως τα άτομα με ειδικές ανάγκες, πρέπει επίσης να εξετασθεί στο πλαίσιο της επιτροπής τομεακού διαλόγου·
• Τέλος, ο κοινωνικός διάλογος για την απασχόληση πρέπει να καταλήξει στη θέσπιση κοινής άποψης από σοβαρά συνδικάτα και σοβαρές εταιρείες όσον αφορά το αξιοπρεπές επίπεδο αμοιβών και τις αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας, προκειμένου το εμπόριο να είναι πλήρως ανταγωνιστικό σε σχέση με άλλους τομείς παροχής υπηρεσιών.

Εξ ονόματος της EuroCommerce ο Ray Baker συμφωνεί με τον Jan Furstenborg ότι η διάσκεψη της Λισσαβώνας υπήρξε επιτυχής και επέτρεψε στους κοινωνικούς εταίρους να αποδείξουν ότι μπορούν να συμπεριλάβουν σπουδαία και σημαντικά ζητήματα στην κοινή τους ημερήσια διάταξη.

Οι αλλαγές στον τομέα συνεχίζονται, συχνά με τέτοιους ρυθμούς που είναι πολύ δύσκολο να προβλεφθούν πλήρως οι συνέπειές τους στην πράξη. Επομένως, οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να είναι προσεκτικοί και να εξετάζουν επιμελώς ποιες δυνατότητες τους παρέχονται να συνοδεύουν τις αλλαγές.

Μετά τη διάσκεψη της Λισσαβώνας καθίσταται αναγκαίο να ορισθούν ορισμένοι κοινοί τομείς προτεραιότητας και να ενταχθούν στην κοινή ημερήσια διάταξη: Αυτοανίχνευση (self-scanning), αλλαγές στο χώρο εργασίας, συγχωνεύσεις και εξαγορές επιχειρήσεων, διά βίου κατάρτιση και επαγγελματικά προσόντα, ηλικιωμένοι εργαζόμενοι (περιλαμβανομένων εκείνων που, για διαφόρους λόγους, επιθυμούν να παρατείνουν την ενεργό επαγγελματική τους δραστηριότητα), μεταβολές στον εφοδιασμό του χονδρικού εμπορίου και γενικότερα η ανάγκη παρακολούθησης πέρα από το πεδίο δράσης των οργανώσεων EuroCommerce και UNI-Europa. Συγχρόνως απαιτείται να καταρτισθεί κοινή ημερήσια διάταξη.

Αποφασίσθηκε να συντάξουν οι γραμματείες πιο συγκεκριμένη πρόταση ημερήσιας διάταξης, βάσει των συμπερασμάτων της διάσκεψης της Λισσαβώνας και των δηλώσεων κατά τη σημερινή συνεδρίαση.

β) Πρόσφατη συμφωνία για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας

Οι δύο οργανώσεις εκφράζουν ικανοποίηση για την πρόσφατη υπογραφή αυτής της συμφωνίας την οποίαν θεωρούν πολύ σημαντική. Οι γραμματείες θα μελετήσουν με ποιους τρόπους μπορεί να προωθηθεί αυτό το κοινό κείμενο και να του δοθεί συνέχεια.

γ) Τρέχουσες διαπραγματεύσεις για την τηλεργασία και τους ηλικιωμένους εργαζομένους

Η EuroCommerce ανακοινώνει ότι έλαβε τα σχόλια της δικής της επιτροπής κοινωνικών υποθέσεων για τα σχέδια κειμένων. Η UNI-Europa εκφράζει την ικανοποίησή της αλλά ζητεί από την EuroCommerce να μετάσχει ενεργότερα και εποικοδομητικότερα στις διαπραγματεύσεις αυτές.

δ) Συνέχεια στα κοινά κείμενα που υπέγραψαν οι κοινωνικοί εταίροι του εμπορίου στο πλαίσιο του κοινωνικού τους διαλόγου

Η EuroCommerce και η UNI-Europa συμφωνούν ότι ήλθε η στιγμή να αναλυθεί η πρόοδος της εφαρμογής των προηγούμενων κοινών τους κειμένων. Καθώς ορισμένες ορθές πρακτικές έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή σε κράτη μέλη, θα ήταν χρήσιμο να εξετασθεί πώς αυτές οι πρακτικές συνδέονται με κοινά ευρωπαϊκά κείμενα. Οι γραμματείες καλούνται να διατυπώσουν συγκεκριμένες ιδέες γι’ αυτό το ζήτημα.

Τη μελέτη αυτή, η οποία ασχολείται κυρίως με τις υπηρεσίες λιανικού εμπορίου και τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, διαχειρίζεται ομάδα αποτελούμενη από εκπροσώπους διαφόρων χωρών και διαφόρων προελεύσεων, περιλαμβανομένης της UNI-Europa. Το σχέδιο ξεκίνησε το 1999 και θα συνεχισθεί μέχρι τα τέλη του 2001. 16 γυναίκες από τον τομέα του λιανικού εμπορίου και 16 γυναίκες από τον τραπεζικό τομέα παρακολουθούνται στενά και ατομικά κατά τη διάρκεια των 3 ετών εξέλιξης του σχεδίου.

Ορισμένα προκαταρκτικά αποτελέσματα είναι ήδη διαθέσιμα. Επιβεβαιώνουν σε μεγάλο βαθμό, όσον αφορά το λιανικό εμπόριο, τη συνεχιζόμενη διαρθρωτική και τεχνολογική καινοτομία. Όσον αφορά τα προσόντα και τη μαθητεία, οι αλλαγές οδηγούν σε αυξανόμενη τάση κατάρτισης διά βίου με ολοένα και μεγαλύτερη ευθύνη των ίδιων των εργαζομένων για την επαγγελματική τους κατάρτιση. Σε εθνικό επίπεδο λειτουργούν ορισμένα καλώς δομημένα συστήματα κατάρτισης, τα οποία μπορούν να χρησιμεύσουν ως υποδείγματα ορθών πρακτικών.

Όλοι οι συμμετέχοντες επιδοκιμάζουν αυτό το σχέδιο και το θεωρούν πολύ ενδιαφέρον, καθώς φαίνεται να επιβεβαιώνει τα συμπεράσματα και τις αναλύσεις τους ως προς τις εξελισσόμενες αλλαγές στον τομέα του εμπορίου. Απαντώντας σε ερωτήσεις τους, η J. Webster παρέσχε επίσης τις ακόλουθες πληροφορίες:

α) Παρουσίαση του ιστοχώρου

β) Κατάσταση προόδου: Πού ευρισκόμαστε σήμερα;

Η Kim Pedersen (Dios a/s), ερευνήτρια υπεύθυνη για το συντονισμό, πληροφόρησε τους συμμετέχοντες για τα διάφορα στάδια του σχεδίου.

γ) Παρουσίαση των τεσσάρων μελλοντικών ευρωπαϊκών επαγγελμάτων στον τομέα του εμπορίου

Μια σύντομη επισκόπηση αυτών των επαγγελμάτων διευκρινίζει τη φύση των στοιχείων βάσει των οποίων αυτά εκπονήθηκαν, τις μεγάλες αλλαγές στον τομέα του εμπορίου οι οποίες τα επηρεάζουν, τους διάφορους ορισμούς που χρησιμοποιούνται (βασικά και ειδικά προσόντα, βασικές και ειδικές γνώσεις, βασική και ειδική στάση) και πώς αυτοί οι ορισμοί εφαρμόζονται στα διάφορα επαγγέλματα.

Τα ευρωπαϊκά επαγγέλματα που εντοπίζονται είναι τα ακόλουθα:

• Υπάλληλος γραφείου στο χονδρικό εμπόριο·
• Υπάλληλος αποθήκης στο χονδρικό εμπόριο·
• Περιοδεύων εμπορικός αντιπρόσωπος στο χονδρικό εμπόριο·
• Λιανοπωλητής σε σούπερ-μάρκετ·
• Εμποροϋπάλληλος σε ΜΜΕ (το επάγγελμα αυτό πρέπει να περιλαμβάνεται σε ειδικό πακέτο για τις ΜΜΕ)·

δ) Εξέταση των ευρωπαϊκών επαγγελμάτων και των αρχών ορθού καθορισμού των καθηκόντων

Κατά τη συζήτηση μετά την παρουσίαση των επαγγελμάτων από τους ερευνητές, σχολιάσθηκε το γεγονός ότι ορισμένα επαγγέλματα ή ορισμένες πτυχές των επαγγελμάτων ήδη υπάρχουν στο παραδοσιακό εμπόριο και, επομένως, είναι αναγκαίο να αναδειχθούν οι αλλαγές στις οποίες τα εν λόγω επαγγέλματα πρέπει να προσαρμοσθούν, ώστε να συμβαδίζουν με τις συνεχιζόμενες αλλαγές στο ευρωπαϊκό εμπόριο. Επίσης έγιναν σχόλια για το ζήτημα της προστασίας της ιδιωτικής ζωής και των ιδιαίτερων δικαιωμάτων των τηλεργαζομένων και για την ανάγκη καλής αξιολόγησης των διάφορων καθηκόντων που αφορούν θέσεις εργασίας σε ΜΜΕ.

Αποφασίσθηκε τα συμπεράσματα της συζήτησης της παρούσας συνεδρίασης να περιληφθούν στα έγγραφα εργασίας που θα υποβληθούν στη διοικούσα επιτροπή για απόφαση κατά την επόμενη συνεδρίασή της.

ε) Απαιτήσεις των μελλοντικών προγραμμάτων κατάρτισης

Οι συμμετέχοντες συμφωνούν ότι πρέπει να δοθεί απόλυτη προτεραιότητα στην ανάπτυξη του περιεχομένου των προγραμμάτων κατάρτισης που θα εκπονηθούν για τα επαγγέλματα τα οποία θα επιλέξει η διοικούσα επιτροπή και ότι η τελική μορφή αυτών των προγραμμάτων, καθώς και οι παιδαγωγικές μέθοδοι, μπορούν να καθορισθούν αργότερα. Σύμφωνα και με τις προηγούμενες δηλώσεις τους, οι συμμετέχοντες επιβεβαιώνουν ότι το πρόγραμμα κατάρτισης πρέπει να έχει ως κύριο στόχο την εκπόνηση μιας σειράς κατευθυντήριων γραμμών (περιεχόμενο ενός προγράμματος), των οποίων η εφαρμογή να παρέχει τη δυνατότητα στους τελικούς χρήστες να προσαρμόσουν τα υφιστάμενα επαγγέλματα στην εξέλιξη των αναγκών, επιτρέποντας έτσι στους εργαζομένους να προσαρμοσθούν στο νέο εργασιακό τους περιβάλλον.

στ) Παρουσίαση της κατάστασης στην Ισπανία

Ο κ. Devesa (EuroCommerce, CEC/CCC, Ισπανία) προβαίνει σε λεπτομερή απολογισμό της κατάστασης της επαγγελματικής κατάρτισης στην Ισπανία. Υπογραμμίζει ότι η κατάρτιση στο ηλεκτρονικό εμπόριο συνεχίζει ακόμη να αντιπροσωπεύει πολύ μικρό μέρος των υφιστάμενων προγραμμάτων κατάρτισης.

Οι συμμετέχοντες εκφράζουν την ικανοποίησή τους γι’αυτήν την παρουσίαση από την οποία προκύπτει σαφώς η ανάγκη να εκπονηθεί πρόγραμμα κατάρτισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το οποίο να μπορεί όμως να προσαρμόζεται στις συχνά πολύ διαφορετικές καταστάσεις που επικρατούν στα κράτη μέλη.

*****

UNI-Europa Commerce: A. Cauda Tortay, F. Dias da Silva, A. Francescini, H. Gartz, J. Furstenborg, E. Reichelt, A. Rodriguez Bonillo, L. A. Ruiz Cardin, A. Selin, M. Simonsen, P.E. Tobiasen, S. Veh

Dios a/s: L. Olsen, K. Pedersen